Vermeulen & Cliquet

Teksten

Teksten:
Het XYZ van lichamelijke integriteit (B. Teeuwen)
Over seksueel misbruik (K. Cliquet)
Over zelfdoding na verkrachting
Afscheid van een dierbare cliënte
Over seksueel misbruik tussen kinderen
Relatietherapie met twee therapeuten
Waarom relatietherapie
Crisis binnen de relatie
Patronen binnen de relatie


Crisis binnen de relatie

(Harrie Vermeulen)

Daar waar het leven naar het nieuwe stuwt en noodzakelijke veranderingen geremd en ontkent worden, ontstaat crisis. Het woord crisis betekent letterlijk ommekeer, een herkansing om alsnog het tot dan toe geremde nieuwe toe te laten. De oude zekerheden en vertrouwde patronen worden losgelaten ( Hans Korteweg, 1990). Om het nieuwe in ons op te nemen, moeten we het oude, vertrouwde kunnen verlaten en loslaten. Het vertrouwde loslaten is angstig. We weten niet hoe verder. We komen dan een niemandsland, een leegte. In de gestalttherapie noemen we deze situatie “impasse”.

Binnen een intieme relatie dienen zich in de loop der tijd momenten aan waarop oude beelden en patronen niet meer kloppen. De wereld om ons heen verandert en ook wij zelf zijn aan verandering onderhevig.

De verliefdheid verbleekt, de rimpels komen in het gelaat, de dagen worden alweer korter, het geheugen laat het afweten, de dood kondigt zich aan. Zolang het voor de wind gaat, doen zich over het algemeen weinig problemen voor. Die zijn er wel, maar ze worden niet als zodanig herkend. Pas als het niet meer zo mee zit, komen de problemen aan het licht. Dan komen mensen vaak in een crisis. Zo`n crisis kan leiden tot herziening van het bestaan en kan tenslotte uitmonden in een fundamentele verandering. Een relatiecrisis is dan een hefboom naar verandering. Een uitdaging om de veilige zone te verlaten en maskers af te leggen. Een keerpunt op weg naar de rest van je leven (Hannie van Rijsingen, 2007, p. 96).

Lambrechts (2001, p. 413-417) zegt over het fenomeen crisis op volwassen leeftijd: De volwassen man en vrouw stoten in de loop der jaren op veranderingen in het gezin en op het werk die een nieuwe organisatie vragen van het veld persoon-wereld. Het is dus niet de crisis van één individu, maar we moeten het zien als een uiting van de wisselwerking individu-omgeving. 

Wollants (1998) vult aan: Conflicten zijn steeds conflicten van het veld, het gaat steeds om verstoringen van het zichzelven van persoon-wereld, die ontstaan uit het niet overeenkomen van de ontwikkelingsnoden van een individu en de mogelijkheden van het veld, d.w.z. de eigen mogelijkheden én die van de omgeving. Als gestalttherapeuten onderzoeken we altijd de relatie; de relatie tussen individu en omgeving. Verandering is dan een nieuwe relatie tussen individu en omgeving.

In een crisis, waarin alles op losse schroeven staat, dienen zich twee mogelijkheden aan: of we handhaven de status quo of we wagen de sprong in het nieuwe, diepe, het onbekende. De sprong naar het nieuwe, het creatief zoeken naar een nieuwe aanpassing aan de omgeving om aan de nieuwe behoeften te voldoen noemen we creatieve aanpassing of creatieve aftasting. Handhaven van de status quo zouden we een neurotische aanpassing kunnen noemen. Perls (1951, p. 53): Now, neurotic experience is also self-regulating. The structure of neurotic contact is characterized by an excess of deliberateness, fixing attention and with the muscles set in readiness for a particular response.

Lambrechts (2001, p. 413-417) benoemt 4 kernmomenten in het volwassen leven waarin veranderingen zich aandienen: rond de dertig jaar, de midlifecrisis (rond de 40 jaar), de klip van de vijftig en de pensioneringscrisis.

Sybille Labrijn beschrijft in haar boek “ De groeistuipen van de liefde” (2005) zeven crises in een intieme relatie. De crises die zij beschrijft zijn een soort markeringspunten van de relatie in de tijd. Het is normaal dat een intieme liefdesrelatie verschillende stadia doorloopt met de daarbij behorende crises:

  • De verliefdheid voorbij. Je realiseert je dat je partner niet volmaakt is. Plotseling zie je de onprettige eigenschappen van je partner. Dat leidt tot twijfels over de relatie
  • De sleur van het samenleven. Je woont samen, je bent elkaar vertrouwd. De hoge toppen en diepe dalen van het begin zijn voorbij.
  • Knellende familiebanden. Vroeg of laat kom je in je relatie oud zeer (pijn) tegen vanuit je verleden (kindertijd). De relatie met ouders en schoonouders kan beklemmend zijn. Als je kinderen krijgt, verandert er zeer zeker heel veel in de relatie, met nieuwe verantwoordelijkheden, meer taken en minder tijd voor elkaar.
  • De verleiding. Je voelt je aangetrokken tot een ander. Wat maakt dat los? Vertrouwen dat geschonden wordt; jaloezie
  • Onheil. Tijdens het leven hebben we allen te maken met verlieservaringen: ziekte, ongelukken, overlijden, problemen met de kinderen, ontslag op het werk. Hoe sterk is je relatie en is de loyaliteit om door zo`n moeilijke periode heen te komen.
  • Nu of nooit. Tijdens de midlifecrisis realiseer je je dat ook voor jou de dood op je wacht op het einde van je leven. Is dit het nu? Moet ik zo naar het einde toe? Als ik nog wat wil in het leven, dan moet het nu. Het roer wordt omgegooid. Een huis in Zuid Frankrijk en een andere vrouw.
  • De balans opmaken. Het grootste deel van je leven is achter de rug. Je kunt niet meer veranderen. Dit is het nu! Is dat hetgeen je ervan verwacht hebt; van je relatie; van je kinderen? Je leert accepteren dat het zo prima is. Dat is een proces dat nooit af is.

 

Een crisis vraagt het uiterste aan discipline schrijft Hans Korteweg e.a. (1990) in “de grote sprong”. En wie zo`n periode positief is doorgekomen, kijkt terug met een mengeling van trots en dankbaarheid. Trots, omdat je niet al te vaak in je persoonlijke valkuilen bent gevallen. Dankbaarheid, omdat het een wonder is dat je het gehaald hebt en dat je het zonder hulp niet gered zou hebben.

Anders kijken naar wat er gaande is, is een leerproces. Het groeiend inzicht dat een relatie na tien of twintig jaar anders wordt en dat het niet perse een verlies is wanneer men niet meer in de verliefdheid van de beginfase zit. Als een relatie leeft verandert ze ook. En daar hoort, zoals bij elke verandering, pijn bij. En laten we hopen dat, met de jaren, de behoefte om de partner te willen veranderen kleiner en het geduld en de verdraagzaamheid groter worden (Bruno de Roeck 2002).

Op zo`n keerpunt in de relatie kunnen er feitelijk drie dingen gebeuren (Hannie van Rijsingen, 2007, p. 98):

-         De relatie blijft hetzelfde, de scheuren worden met de beroemde mantel  der liefde bedekt, en men sukkelt verder.

-         De relatie breekt, de partners gaan uit elkaar.

-         De relatie verdiept zich, doordat de partners de moeite nemen bij zichzelf te rade te gaan en besluiten anders te handelen om beiden te investeren om een relatie te creëren die veiligheid en vervulling biedt op alle fronten.

Literatuur

Korteweg H, Korteweg – Frankhuizen H, Voigt J. De grote sprong. Servire, 1990

Labrijn Sybille. De groeistuipen van de liefde, 2005

Lambrechts Georges. Tussen toen en straks. Berchem: EPO, 2001

Perls, Hefferline, Goodman. Gestalt Therapy. 1951. The Gestalt Journal Press, 1994

Roeck de Bruno-Paul. (2002). Janken naar de maan. Over wereldse transcendentie. De Tijdstroom, 2002

Wollants Georges. Psychopathologie van het wisselwerkend veld. Tijdschrift voor Gestalttherapie; 5, 1998

 

 

 

 
 

Berg en Dalseweg 102 | 6522 BS Nijmegen | telefoon 024-3224788